🧑‍🌾 การรับลูกค้า — คู่มือสินเชื่อเล่ม 1

สรุปเนื้อหาการรับลูกค้าผู้กู้ ธ.ก.ส. (ตามข้อบังคับฉบับที่ 44 และ 45) + แบบทดสอบ 20 ข้อ

เล่ม 1 การรับลูกค้า ข้อบังคับ 44/45 77 หน้า 20 ข้อสอบ

📌 ภาพรวม — การรับลูกค้าผู้กู้

การรับลูกค้า คือ การขึ้นทะเบียนผู้ขอกู้เป็นลูกค้าประจำสาขา เพื่อให้สามารถทำธุรกรรมกับ ธ.ก.ส. ได้ เช่น กู้เงิน ฝากเงิน สงเคราะห์ชีวิต

📘 ข้อบังคับฉบับที่ 44 (ฉ.44) — ลูกค้าเกษตรกร

เป็นเกษตรกร มีภูมิลำเนาในเขตสาขา
มีถิ่นที่อยู่ในท้องที่สาขา ≥ 6 เดือน
ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก
เน้นสังกัดกลุ่มลูกค้า (ยกเว้นกรณีลดหย่อน)

📗 ข้อบังคับฉบับที่ 45 (ฉ.45) — ลูกค้าบุคคล

สัญชาติไทยโดยกำเนิด อายุ ≥ 20 ปี
อาชีพอื่นที่ไม่ใช่เกษตรกรรม
มีถิ่นที่อยู่/อาชีพในเขตสาขา ≥ 6 เดือน
ไม่สังกัดกลุ่มลูกค้า

⚠️ กฎสำคัญที่ต้องจำ

การย้าย/โอนลูกค้า = ต้องไม่มีหนี้ 2 คนค้ำ และค้ำกลุ่ม (ยกเว้น ผช.ผจก./หน.หน่วยอำเภอ)
ใช้เวลารับลูกค้า ไม่เกิน 7 วันทำการ (ควบคุมให้เสร็จภายใน 10 วัน)
ผู้มีอำนาจรับขึ้นทะเบียน = ผู้จัดการสาขา / ผู้ช่วยผู้จัดการสาขา / หัวหน้าหน่วยอำเภอ
กรณีมีปัญหาคุณสมบัติ = ผู้รับมอบอำนาจตามคำสั่งธนาคารเป็นผู้วินิจฉัย

📣 การเผยแพร่การดำเนินงานสินเชื่อ (201.01)

ก่อนรับลูกค้า ธนาคารต้องเผยแพร่การดำเนินงานสินเชื่อให้เกษตรกรและประชาชนทราบ เพื่อให้เกิดการรับรู้และสมัครเข้ามาเป็นลูกค้า

ช่องทางเผยแพร่ (ตัวอย่าง)

ประชุมประจำเดือนของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน
ประชุมกลุ่มลูกค้า
เสียงตามสาย/วิทยุชุมชน
เอกสารแผ่นพับ โปสเตอร์
เว็บไซต์/Social Media ของ ธ.ก.ส.

⚡ เน้นย้ำท้ายการประชุม: ให้สมาชิกแจ้งข่าวต่อให้เพื่อนบ้านทราบ

👥 กลุ่มลูกค้า (201.02)

กลุ่มลูกค้า = การรวมตัวของผู้ขอขึ้นทะเบียนเป็นลูกค้าที่มีภูมิลำเนาและพื้นที่การผลิตอยู่ใกล้เคียงกัน เพื่อให้ พพธ. สามารถดูแลได้ทั่วถึง ใช้กลไกกลุ่มส่งเสริมและพัฒนาลูกค้า

องค์ประกอบของกลุ่มลูกค้า

สมาชิก ≥ 5 คน (ถ้าน้อยกว่า 5 คน ต้องมีเหตุผลและบันทึกความเห็น)
หัวหน้ากลุ่มลูกค้า 1 คน — ต้องไม่เคยถูกถอดถอนจากตำแหน่ง
ผู้ช่วยหัวหน้ากลุ่ม ≥ 1 คน — คุณสมบัติเช่นเดียวกับหัวหน้ากลุ่ม

บทบาทหน้าที่

🧑‍🤝‍🧑 กลุ่มลูกค้า

เลือกตั้ง/ถอดถอน หน.กลุ่มและผช.หน.กลุ่ม
ส่งเสริมอาชีพ/สังคม แก่สมาชิก
มีมติให้ลูกค้าพ้นจากกลุ่ม

👨‍💼 หัวหน้ากลุ่มลูกค้า

เรียกประชุมกลุ่ม + เป็นประธาน
ดูแลให้กลุ่มเข้มแข็ง
ประสานงานกับธนาคาร
ปฏิบัติงานอื่นตามที่ธนาคารกำหนด

📌 การประชุมกลุ่มลูกค้า — กฎที่ต้องจำ

องค์ประชุม = ไม่น้อยกว่า 2 ใน 3 ของจำนวนลูกค้าทั้งหมด

ถ้าไม่ครบองค์ประชุมครั้งแรก → เรียกประชุมใหม่ภายใน 14 วัน นับถัดจากวันประชุม
การประชุมคราวหลัง — ลูกค้ามาเท่าไหร่ก็ถือว่าครบองค์ประชุม
ประธานในที่ประชุม = หัวหน้ากลุ่มลูกค้า (ถ้าหน.กลุ่มไม่อยู่ ให้ที่ประชุมเลือกลูกค้าคนใดคนหนึ่งเป็นประธาน)

🗳️ มติที่ประชุม: ถือเสียงข้างมาก — ลูกค้า 1 คนมี 1 เสียง ถ้าคะแนนเท่ากัน ประธานออกเสียงชี้ขาด

📝 การรับขึ้นทะเบียนลูกค้า (202.x)

202.01 หลักเกณฑ์การรับเกษตรกรขึ้นทะเบียน

มี 2 กรณี คือ เกณฑ์ปกติ และเกณฑ์ลดหย่อน

202.02–202.07 การรับเกษตรกรขึ้นทะเบียน (เกณฑ์ปกติ)

ข้อ	วิธี	ขั้นตอนสำคัญ
202.02	จัดตั้งกลุ่มลูกค้าใหม่	ประชุมจัดตั้งกลุ่ม ≥ 5 คน + เลือกตั้งหน.กลุ่ม
202.03	เข้าสังกัดกลุ่มที่มีอยู่เดิม	หน.กลุ่มประชุมแทน พพธ. ได้
202.04	ไม่สังกัดกลุ่ม	ไม่ต้องมีขั้นตอนประชุมกลุ่ม
202.05	ยกเว้นคุณสมบัติ	ผู้จัดการสาขามีอำนาจ + บันทึกความเห็น
202.06	เกณฑ์ลดหย่อน (กรณี 1)	สถานะ 01: ลูกค้าเฉพาะกิจ
202.07	เกณฑ์ลดหย่อน (กรณี 2)	สถานะ 01: ลูกค้าเฉพาะกิจ

202.08–202.11 กรณีเกณฑ์ลดหย่อน (พิเศษ)

202.08 สมาชิกสหกรณ์/กลุ่มเกษตรกร

กู้ตามโครงการร่วมรัฐ-เอกชน
กู้เพื่อชำระหนี้สินภายนอก
กู้เพื่อลงทุน/ฟื้นฟูอาชีพเกษตร
ต้องมีหนังสือยินยอมจาก คกก.สหกรณ์ + ประทับตรา "รับจากสหกรณ์การเกษตร"

202.09 ลูกค้าสถาบันการเงิน (Refinance)

ต้องเป็นไปตาม ฉ.44
ฐานะมั่นคง + ประวัติชำระหนี้ดี
ลงทุนโครงการ ≥ 20% ของค่าลงทุน
จำนองที่ดินแปลงที่ตั้งโครงการเป็นประกัน

202.10 เกษตรกรหลายสาขา/นอกเขต

ให้สาขาที่ตั้งโครงการ/สถานที่ประกอบอาชีพส่วนใหญ่ เป็นผู้รับขึ้นทะเบียน + ขอความร่วมมือสาขาภูมิลำเนาให้ พพธ. ไปสอบรายการทรัพย์สิน

202.11 เงินกู้เพื่อรอขายผลิตผล

ตามนโยบายรัฐ — ไม่สังกัดกลุ่มลูกค้า

202.12 การรับบุคคลขึ้นทะเบียน (ฉ.45)

คุณสมบัติเกณฑ์ปกติ — 9 ข้อ

สัญชาติไทยโดยกำเนิด
อายุ ≥ 20 ปีบริบูรณ์
มีความชำนาญ/ฝึกอบรมในการประกอบอาชีพ
มีถิ่นที่อยู่/อาชีพในเขตสาขา ≥ 6 เดือน
มีรายได้จากอาชีพพอสมควร
ซื่อสัตย์ ไม่เคยต้องโทษจำคุก (เว้นลหุโทษ)
ไม่วิกลจริต/จิตฟั่นเฟือน (พิการทางกายแต่ไม่เป็นอุปสรรค → รับได้)
ไม่ล้มละลาย/หนี้สินล้นพ้นตัว
ไม่เคยถูกให้ออกจากการเป็นลูกค้า

202.13 การโอนลูกค้า ฉ.45 → ฉ.44

ให้สาขารับเข้าเป็นลูกค้าสังกัดกลุ่มเป็นลำดับแรก (กรณีกู้โดยใช้จำนอง และไม่สามารถเข้าสังกัดกลุ่ม ผจก.สาขาผ่อนผันได้)

การจัดประวัติการชำระหนี้ (จาก ฉ.45 ที่ผ่านมา):

ชำระได้ตามกำหนด 2 ปีขึ้นไป → แก้ไขเป็น AA
ชำระได้ตามกำหนด 3 ปีขึ้นไป → แก้ไขเป็น AAA
ชำระได้ตามกำหนด 4 ปีขึ้นไป → แก้ไขเป็น AAA+

🔁 การดำเนินการหลังรับลูกค้า (203.x)

203.01–203.06 การย้าย/โอน

ข้อ	เรื่อง	เงื่อนไข
203.01	ย้ายสังกัดกลุ่ม (สาขาเดียวกัน)	ต้องไม่มีหนี้ 2 คนค้ำ และค้ำกลุ่ม
203.02	โอนหน่วยอำเภอหนึ่ง → อีกหน่วยหนึ่ง (สาขาเดียวกัน)	เงื่อนไขเช่นเดียวกับ 203.01
203.03	โอนจากสาขาหนึ่ง → อีกสาขาหนึ่ง	ประสานงานระหว่างสาขาต้นทาง-ปลายทาง
203.04	ลูกค้าไม่สังกัดกลุ่มรวมตัวขอจัดตั้งกลุ่มใหม่	ต้องมีสมาชิก ≥ 5 คน
203.05	ลูกค้าไม่สังกัดกลุ่มรวมกับเกษตรกรทั่วไปจัดตั้งกลุ่ม	เช่นเดียววิธี 203.04
203.06	ลูกค้าที่ไม่สังกัดกลุ่มเข้าสังกัดกลุ่มที่มีอยู่	มติกลุ่มรับเข้า

203.07–203.08 การให้ออก / ลาออก

203.07 ให้ออกจากการเป็นลูกค้าประจำสาขา

เหตุผิดปกติ 3 ข้อ:

ตาย
ขาดคุณสมบัติ ฉ.44 หรือ ฉ.45
มีเหตุสั่งให้ออก

203.08 ลาออกจากการเป็นลูกค้าประจำสาขา

ต้องไม่มีหนี้ และไม่ติดภาระค้ำประกัน
สอบสวนสาเหตุ + ลูกค้าลงลายมือชื่อในข้อมูลรายคนส่วนที่ 2

⭐ การจัดชั้นลูกค้าและจัดประวัติการชำระหนี้ (204.x)

204.01 การจัดชั้นลูกค้า (ลูกค้าใหม่ ฉ.44)

พิจารณาจาก คุณลักษณะ 4 ด้าน: ผู้ขอขึ้นทะเบียน + การผลิต + การตลาด + การจัดการ + หลักประกัน

คะแนน	ชั้นลูกค้า	โครงสร้างอัตราดอกเบี้ย
80 – 100	AAA	MRR + 0.75
70 – 79	AA	MRR + 1.50
ต่ำกว่า 70	A	MRR + 2.25

204.02 การจัดประวัติการชำระหนี้ (ลูกค้า ฉ.44)

ใช้การเรียกเก็บดอกเบี้ยแบบรายสัญญา (Account-Based)
จัดประวัติทุกวันที่ 30 เมษายน มีผลตั้งแต่ 1 พฤษภาคม – 30 เมษายน ปีถัดไป

คุณสมบัติของลูกค้า	ชั้นลูกค้า	อัตราดอกเบี้ย
ชำระหนี้ได้ตามกำหนดติดต่อกัน 4 ปีขึ้นไป	AAA+	MRR + 0.00
ชำระหนี้ได้ตามกำหนดติดต่อกัน 3 ปี	AAA	MRR + 0.75
ชำระหนี้ได้ตามกำหนดติดต่อกัน 2 ปี	AA	MRR + 1.50
ชำระหนี้ได้ตามกำหนด 1 ปี หรือเป็นลูกค้าใหม่	A	MRR + 2.25
ลูกค้าผิดนัดชำระหนี้ (Default)	B	MRR + 3.00

จำง่าย: AAA+ = MRR, AAA = MRR+0.75, AA = MRR+1.5, A = MRR+2.25, B = MRR+3
เพิ่มทีละ 0.75 ตั้งแต่ AAA ขึ้นไป และ 0.75 จาก A → B

กรณีมีหนี้หลายสัญญา

ให้ลูกค้าได้ชั้นตามสัญญาที่อยู่ในเกณฑ์ต่ำสุด ยกเว้นรายที่ทำการปรับปรุงโครงสร้างหนี้

เกณฑ์จัดประวัติ (ตามสถานะ)

↑ ปรับชั้นสูงขึ้น: มีรายการรับชำระหนี้ + ไม่มีบิลค้าง + ชำระดอกครบ + ชำระต้นบางส่วน
คงชั้นเดิม: สัญญาปลอดต้นเงิน ไม่ปลอดดอก ชำระดอกครบ ไม่ชำระต้น
↓ ตกชั้น B: มีสัญญาใดสัญญาหนึ่งค้างชำระ ณ 30 เม.ย. หรือสัญญาปลอดต้นเงินไม่ปลอดดอก ชำระดอกไม่ครบ

✏️ การแก้ไขประวัติการชำระหนี้

กรณีจัดประวัติไม่ถูกต้อง

3 กรณีที่สามารถแก้ไขได้

ไม่ได้เกิดจากความผิดพลาดของลูกค้า — ขออนุมัติจาก สนจ. แก้ไขย้อนหลังตั้งแต่ 1 พ.ค. ของปีบัญชีที่จัดผิด + แก้อัตราดอกเบี้ยสัญญากู้ให้ถูกต้อง (ทั้งเอกสารและ CBS)
ลูกค้าถูกจัดเป็น B (ตกชั้น) แต่ชำระเสร็จ — ภายในกำหนดเวลา (คาบ ม.ค. ภายใน 30 เม.ย. / ก.พ. ภายใน 31 พ.ค. / มี.ค. ภายใน 30 มิ.ย.) สาขาแก้เป็นชั้นเดิมก่อนตกชั้นได้ โดย ผจก.สาขาอนุมัติ + ผ่านความเห็นชอบของ คกก.สินเชื่อระดับสาขา
ลูกค้ามีเหตุผิดปกติ (เสียชีวิต/ชราภาพ/เลิกอาชีพ) — ทายาทหรือบุคคลอื่นรับใช้หนี้/ชำระแทน + เข้าเป็นลูกค้าแทน ขอแก้ไขประวัติ = ประวัติของลูกค้าเดิม