🏦 การบริหารจัดการหนี้ — สรุปสอบ Genius 9

เอกสารอ้างอิง 201/203 · ฝ่ายกิจการสาขาภาคตะวันออก ธ.ก.ส. · ปีบัญชี 2569

💰 สินเชื่อ 📋 ระเบียบ ⚖️ ผัดผ่อน ⚠️ บอกกล่าว 60 วัน 🔁 เปลี่ยนตัวลูกหนี้

📌 ภาพรวม — หลักการบริหารจัดการหนี้

หลังจากลูกค้าเบิกเงินกู้ไปแล้ว ธนาคารต้องติดตามดูแลอย่างใกล้ชิด เพื่อให้ลูกค้าใช้เงินตรงวัตถุประสงค์ มีความสามารถชำระหนี้ และหากเกิดปัญหา ต้องช่วยเหลือแต่เนิ่นๆ ก่อนบานปลาย

🎯 หัวใจการบริหารจัดการหนี้ = ติดตาม + ประเมิน + ปรับโครงสร้าง + จัดการอย่างยั่งยืน

4 เสาหลักช่วยเหลือเกษตรกร

1. ด้านการผลิต
ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต เกษตรอินทรีย์ เทคโนโลยี

2. ด้านการตลาดและแปรรูป
แก้ปัญหาผลผลิตล้นตลาด รวมกลุ่มต่อรอง

3. ด้านการเงินและการจัดการ
บัญชีครัวเรือน การออม เศรษฐกิจพอเพียง

4. ด้านกฎหมาย/สัญญา
รักษาสิทธิ์ผู้ค้ำ จัดการหลักประกัน เปลี่ยนตัวลูกหนี้

💡 จุดดักข้อสอบ: การบริหารจัดการหนี้ไม่ใช่แค่ "ทวงหนี้" แต่คือ "ดูแลลูกค้าให้อยู่รอดและชำระหนี้ได้"

🏠 1. การเยี่ยมเยียนลูกค้าหลังการให้กู้เงิน (เอกสาร 201.01)

วัตถุประสงค์: สร้างความสัมพันธ์ ติดตามการใช้เงิน ประเมินความสามารถชำระหนี้ ค้นหาปัญหาแต่เนิ่นๆ

ตารางกลุ่มลูกค้า & ความถี่ในการเยี่ยมเยียน

กลุ่มลูกค้า	เงื่อนไข	ความถี่	บันทึก
ลูกค้าทั่วไป	วงเงิน < 2 ล้านบาท	ครั้งแรกหลังเบิกเงินกู้ / ครั้งถัดไปอย่างน้อย ปีละ 1 ครั้ง	แบบข้อมูลลูกค้ารายคน ส่วนที่ 2 ข้อ 8
ลูกค้ารายใหญ่	วงเงิน > 2 ล้านบาท	ปกติ ปีละ 1 ครั้ง / มีปัญหา ปีละ 2 ครั้ง	ระบบบริหารจัดการหนี้ลูกค้ารายใหญ่
เหตุผิดปกติ	พบปัญหาใดๆ	เยี่ยมเยียนอย่างใกล้ชิดจนกว่าปัญหาคลี่คลาย	ทบทวน สรุปสาเหตุ เสนอแนวทางแก้ไข

การวินิจฉัยปัญหาเมื่อพบเหตุผิดปกติ

สถานการณ์	ข้อสั่งการ
ใช้เงินกู้ผิดวัตถุประสงค์ แต่ใช้ในอาชีพ > 70%	✅ อนุมัติเปลี่ยนแปลงวัตถุประสงค์
ใช้เงินกู้ผิดวัตถุประสงค์ ใช้ในอาชีพ < 70%	⚠️ สั่งการให้นำเงินกู้ส่วนที่ผิดวัตถุประสงค์มาชำระคืนบางส่วน
ผิดวัตถุประสงค์ทั้งหมด / มีพฤติการณ์บิดพลิ้ว	🚨 เร่งรัดชำระหนี้ / เรียกคืนเงินกู้ / ดำเนินคดี

🎯 จำง่าย: > 70% ใช้ในอาชีพ = อนุมัติเปลี่ยนวัตถุประสงค์ | < 70% = ชำระคืนบางส่วน | บิดพลิ้ว = ดำเนินคดี

🔄 2. การเปลี่ยนแปลงวัตถุประสงค์ของเงินกู้ (เอกสาร 201.02)

หลักการและเงื่อนไข

เหตุผลที่อนุญาต: ลูกค้านำเงินไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ แต่ยังประกอบอาชีพเดิม/ใกล้เคียง และมีรายได้พอชำระหนี้

สถานะหนี้: ต้องเป็นหนี้ที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระ และไม่มีเหตุควรเรียกคืนเงินกู้

⚠️ โควตาการเปลี่ยน: กระทำได้เพียง 1 ครั้งเท่านั้น ต่อสัญญา

กฎเหล็ก: ประเภทเงินกู้ที่อนุญาต vs ห้าม

✅ อนุญาตเฉพาะ:
เงินกู้เพื่อเป็น ค่าใช้จ่าย

❌ ไม่อนุญาตเด็ดขาด:
เงินกู้เพื่อการลงทุน (กระทบโครงสร้างหนี้ระยะยาว, ใช้เงินทุนมาก, ความเสี่ยงสูง)

3 หมวดวัตถุประสงค์ใหม่ที่อนุญาต

ประกอบอาชีพ — เกษตรกรรมหรืออาชีพอื่นๆ
พัฒนาความรู้ — เช่น ค่าเล่าเรียนบุตร
ค่ารักษาพยาบาล — สำหรับตนเองหรือครอบครัว

🎯 กฎ 70%: ต้องใช้จ่ายในวัตถุประสงค์ใหม่ ตั้งแต่ 70% ขึ้นไป ของจำนวนเงินกู้ตามสัญญา

กรอบเวลาชำระคืน

กรณีปกติ: ไม่เกิน 12 เดือน

กรณีพิเศษ: ไม่เกิน 18 เดือน

⚖️ 3. การประเมินความเสี่ยงลูกหนี้ → ผัดผ่อนชำระหนี้ (เอกสาร 201.03)

เกณฑ์หลัก: กระทบฐานะการเงินเกิน 50%

เกณฑ์ย่อย	คำอธิบาย
ผลผลิตหรือบริการเสียหาย	รายได้ลดลง เกิน 50% ของรายได้ปกติ
ทรัพย์สินได้รับความเสียหาย	ค่าใช้จ่ายซ่อมแซม/ก่อแทนเพิ่มขึ้น เกิน 50% ของรายได้ปกติ
ราคาผลิตผลตกต่ำ	รายได้จากการขายลดลง เกิน 50% ของประมาณการ
ภาระค่าใช้จ่ายครัวเรือนพุ่งสูง	ค่ารักษาพยาบาล/ค่าศึกษาเพิ่มขึ้น เกิน 50% ของรายได้รวมครอบครัว

กรอบเวลาโควตาการผัดผ่อน

จำนวนคราว: ผัดผ่อนต่อเนื่องสูงสุด ไม่เกิน 5 คราว

ระยะเวลา: คราวละ ไม่เกิน 12 เดือน

⚠️ การนับ 5 คราว: นับต่อเนื่องจากวันครบกำหนดชำระเดิมเสมอ — หากเกิน 5 คราว → ต้องเข้าสู่กระบวนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้

อัตราดอกเบี้ยตามผลการพิจารณา

ผลการพิจารณา	อัตราดอกเบี้ย
✅ อนุมัติ (มีเหตุอันควรผ่อนผัน)	MRR + 3.00%
❌ ไม่อนุมัติ	MRR + 3.00% + ดอกเบี้ยปรับ 3.00% = MRR + 6.00%
🌪️ ภัยธรรมชาติ/ภัยพิบัติร้ายแรง	ไม่เรียกดอกเบี้ยปรับ

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน (Workflow) + SLA

ขั้นตอน	ผู้รับผิดชอบ	รายละเอียด
1. รับแจ้งเหตุ	พพธ.	รับหนังสือแจ้งเหตุความเสียหาย พร้อมสมุดบัญชีเงินกู้
2. ตรวจสอบและให้ความเห็น	พพธ./หนก.	สอบสวนข้อเท็จจริงในพื้นที่ บันทึกความเห็น
3. พิจารณาอนุมัติ	ผจก.สาขา/ผอ.จ.	พิจารณาเหตุผลความจำเป็น
4. บันทึกข้อมูลและจัดเก็บ	พนักงานการเงิน/ธุรการ	บันทึกรายการผ่อนผันในระบบคอมพิวเตอร์

⏰ SLA: ภายใน 90 วัน (นับจากวันสิ้นกำหนด) — หากเกิน 90 วัน อำนาจอนุมัติเป็นของ ผอ.จ.

🔍 จุดควบคุม: หนก.ตรวจทานทุกราย / ผช.ผจบ.ตรวจสอบความถูกต้องที่รายงาน ZSCA359A

📬 4. การแจ้งหนี้และการเร่งรัดหนี้ (เอกสาร 201.04)

หลักการ: แจ้งล่วงหน้าเพื่อให้ลูกค้าเตรียมตัว หากชำระไม่ได้ต้องติดตามปัญหาเพื่อหาแนวทางช่วยเหลือ

ระยะเวลา: ส่งใบแจ้งหนี้ให้ถึงมือลูกค้าก่อนถึงกำหนดชำระ อย่างน้อย 30 วัน

วิธีการจัดส่ง

ส่งด้วยตนเองถึงมือผู้กู้ หรือบุคคลในครัวเรือนที่บรรลุนิติภาวะ
กรณีอยู่ไกล: จัดส่งทางไปรษณีย์ หรือประสานสาขาอื่นดำเนินการแทน

🔒 ซองจดหมายต้อง ปิดผนึกมิดชิด
🚫 ห้ามมีข้อความบนซองที่ทำให้เข้าใจว่าเป็นการทวงถามหนี้ (ตาม พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558)

ℹ️ ข้อยกเว้น: การแจ้งหนี้ทางโทรศัพท์หรือไปรษณีย์ ใช้เฉพาะกับลูกค้าที่ "ไม่มีปัญหาการชำระหนี้" — ต้องมีบันทึก "แจ้งโดย..." ในบัญชีลูกค้ารายคน ส่วนที่ 2 ข้อ 8 สถบถ (13) เสมอ

👥 5. หนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำประกัน — กฎหมาย 60 วัน (เอกสาร 201.05)

⚖️ หัวใจ: ลูกหนี้ผิดนัด → 60 วัน = เส้นแบ่งระหว่าง "รักษาสิทธิ์" กับ "ผู้ค้ำหลุดพ้น"

✅ แจ้งทันเวลา (Day 1-60)
ธนาคารรักษาสิทธิ์เรียกร้องหนี้และอุปกรณ์ได้ เต็มจำนวน

❌ เลยกำหนด 60 วัน (Day 61+)
ผู้ค้ำประกัน หลุดพ้นความรับผิดชอบ
(ดอกเบี้ย, ค่าธรรมเนียม, ค่าสินไหมทดแทน, ค่าปรับ, อุปกรณ์)

Day 0: ลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้
Day 1-60: สาขาดำเนินการพิมพ์ จัดส่ง และผู้ค้ำประกันได้รับหนังสือบอกกล่าว → รักษาสิทธิ์เต็มจำนวน
Day 61+: สูญเสียสิทธิ์เรียกร้องดอกเบี้ย/ค่าปรับ/ค่าธรรมเนียมที่เกิดขึ้นใหม่

ขอบเขตบัญชีที่ต้องจัดทำหนังสือบอกกล่าว

✅ In Scope:

สัญญากู้เงินที่ใช้บุคคลค้ำประกัน
สัญญากู้เงินที่ใช้บุคคลค้ำประกันร่วมกับหลักประกันจำนอง
หนี้ค้างชำระที่ไม่มีสถานะผิดผ่อน

❌ Out of Scope:

หนังสือคู่เงินรับรองรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมกัน
สัญญากู้เงินที่ใช้หลักประกันจำนองเพียงอย่างเดียว

4 ขั้นตอนปฏิบัติงานผ่านระบบ baacnet/Easy Loan

ขั้นตอน	ผู้รับผิดชอบ	รายละเอียด
1. เรียกและตรวจรายงาน	พพธ.	ค้นหารายการหนี้ค้างชำระ พิมพ์รายงานตั้งเบี้ยปรับ
2. จัดทำและลงนาม	พพธ./ผจก./หนก.	สั่งพิมพ์หนังสือเป็น PDF → ผจก./หนก. ลงลายมือชื่อ
3. จัดส่งหนังสือ	พพธ./พรก.	นำส่งด้วยตนเอง หรือส่งไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ
4. จัดเก็บเอกสาร	พรก.	จัดเก็บหนังสือบอกกล่าว/ใบตอบรับเข้าแฟ้ม

🚫 การส่งด้วยตนเอง: ผู้มีสิทธิ์เซ็นรับเฉพาะ ผู้ค้ำประกัน หรือบุคคลในครัวเรือนที่บรรลุนิติภาวะ — ห้ามเด็ดขาด หัวหน้ากลุ่มลูกค้าหรือบุคคลอื่นลงนามรับแทน

📮 การส่งทางไปรษณีย์: ต้องส่งแบบ ลงทะเบียนตอบรับ ไปตามที่อยู่สำเนาทะเบียนบ้านที่แจ้งไว้เท่านั้น — สอบทานใบตอบรับให้ครบถ้วน

⚠️ ข้อควรระวังในการพิมพ์: ห้ามเลือก "พิมพ์ทั้งหมด" ในครั้งเดียว ควรเรียกพิมพ์ข้อมูลย่อยเป็นรายเขตธุรกิจ — จำกัดไม่ควรเกินครั้งละ 100 ราย — หากระบบขัดข้อง ระบบจะไม่สามารถตรวจสอบได้ว่าพิมพ์ถึงรายใดแล้ว

🌪️ 6. มาตรการช่วยเหลือภัยพิบัติร้ายแรง (เอกสาร 201.09)

งบประมาณ: ไม่เกิน 100 ล้านบาท/ปีบัญชี (รวมต้น ดอกเบี้ยค้างรับ และดอกเบี้ยปรับ)

กรอบเวลา: ให้ความช่วยเหลือให้แล้วเสร็จภายใน 90 วัน นับแต่วันเหตุการณ์สิ้นสุดลง

ลูกหนี้/หนี้ที่เข้าเกณฑ์

ผลกระทบระดับรุนแรง: ลูกหนี้/คู่สมรส/บุตร เสียชีวิตหรือสาบสูญจากภัยธรรมชาติ ภัยพิบัติ หรือโรคระบาด
วัตถุประสงค์หนี้: เป็นหนี้จากการประกอบกิจการ/เกี่ยวเนื่อง หรือเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต
สถานะหนี้: ยังไม่ขาดอายุความ มีหลักฐานชัดแจ้ง และเป็นสินเชื่อ ธ.ก.ส. เท่านั้น

ตารางการยกเว้นหนี้และดอกเบี้ย

ผู้สูญเสีย	หลักประกัน	ดอกเบี้ยปรับ	ดอกเบี้ยค้างรับ	ต้นเงิน
ลูกหนี้	บุคคลค้ำประกัน	ยกเว้น 100%	ยกเว้น 100%	ยกหนี้ทั้งจำนวน
	หลักประกันจำนอง	ยกเว้น 100%	ยกเว้น 100%	ชำระตามปกติ
	จำนอง + บุคคลค้ำ	ยกเว้น 100%	ยกเว้น 100%	ยกหนี้ตามสัดส่วนมูลค่าบุคคลค้ำ
ครอบครัว (คู่สมรส/บุตร)	ทุกประเภท	ยกเว้น 100%	ลดให้ 50%	ชำระตามปกติ

ℹ️ หมายเหตุ: "บุคคลสาบสูญ" = บุคคลที่ศาลมีคำสั่งให้เป็นคนสาบสูญตาม ป.พ.พ. มาตรา 61

⚠️ 7. เหตุผิดปกติในส่วนตัวลูกค้า 13 ประการ (4 กลุ่ม)

🎯 จำง่าย: 5 + 3 + 4 + 1 = 13 เหตุผิดปกติ | สภาพบุคคล + กฎหมาย + พฤติกรรม + ฉุกเฉิน

กลุ่ม 1: สภาพบุคคลและถิ่นที่อยู่ (5 ข้อ)

เสียชีวิต หรือสาบสูญ
วิกลจริต ทุพพลภาพ ป่วยเรื้อรัง (อุปสรรคต่ออาชีพ)
บวชไม่สึก
ต้องโทษจำคุกเกินกว่า 3 ปี
ย้ายถิ่นฐานไปจากภูมิลำเนา

กลุ่ม 2: กฎหมายและเศรษฐกิจ (3 ข้อ)

ถูกฟ้องร้อง / ยึดทรัพย์ / ล้มละลาย
มีหนี้สินภายนอกมาก
ถูกทางราชการเวนคืนที่ดิน

กลุ่ม 3: พฤติกรรมและอาชีพ (4 ข้อ)

เลิกประกอบอาชีพ
โอนกรรมสิทธิ์ให้ผู้อื่น
ใช้เงินกู้ผิดวัตถุประสงค์
พฤติกรรมเสี่ยง เช่น เล่นการพนัน, ติดยาเสพติด

กลุ่ม 4: เหตุฉุกเฉินในครัวเรือน (1 ข้อ)

มีค่าใช้จ่ายฉุกเฉินกะทันหัน เช่น ค่ารักษาพยาบาล

⚠️ ข้อยกเว้นที่ธนาคารไม่ยินยอมเปลี่ยนตัวลูกหนี้:

ผู้กู้เพียงแค่ไปทำงานต่างประเทศชั่วคราว
ผู้กู้ต้องโทษจำคุก ไม่เกิน 3 ปี

🔁 8. การเปลี่ยนตัวลูกหนี้และการรับใช้หนี้

ทำไมต้องเปลี่ยนตัวลูกหนี้?

1. ป้องกันความเสียหายของธนาคาร
เมื่อลูกหนี้เกิดเหตุผิดปกติจนชำระหนี้ไม่ได้ ป้องกันหนี้ขาดอายุความ

2. บรรเทาความเดือดร้อนให้ครอบครัว
ช่วยเหลือทายาทไม่ให้รับผลกระทบหนัก โดยเฉพาะหนี้ไม่มีหลักทรัพย์

3. ส่งมอบกิจการต่อเนื่อง
เปิดโอกาสให้ทายาทที่มีคุณสมบัติเหมาะสมรับช่วงต่อ

ลำดับผู้มีสิทธิรับช่วงต่อหนี้

🎯 จำง่าย: คู่สมรส/บุตร → พ่อแม่ → พี่น้องร่วมบิดามารดา → พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดา → ปู่ย่าตายาย → ลุงป้าน้าอา → ผู้ค้ำประกัน

อันดับ	ผู้มีสิทธิ
1	คู่สมรส และ/หรือ บุตรที่บรรลุนิติภาวะ
2	บิดามารดา
3	พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน
4	พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดาเดียวกัน
5	ปู่ ย่า ตา ยาย
6	ลุง ป้า น้า อา
สุดท้าย	หากไม่มีทายาท → พิจารณาให้ ผู้ค้ำประกัน หรือบุคคลอื่นรับแทน

เปรียบเทียบ: การเปลี่ยนตัวลูกหนี้ vs การรับใช้หนี้

หัวข้อ	การเปลี่ยนตัวลูกหนี้	การรับใช้หนี้
สถานะหนี้เดิม (Trigger)	หนี้ปกติ และ หนี้ 0-3 เดือน	หนี้ NPLs เท่านั้น
สถานะผู้รับช่วง	"ผู้รับโอนหนี้"	"ผู้รับใช้หนี้"
การขึ้นทะเบียนลูกค้า	ต้องเป็นลูกค้าตามข้อบังคับธนาคาร	เป็นลูกค้าตามข้อบังคับ (ไม่ประสงค์ → ลูกค้าเฉพาะกิจได้)
รหัสสินเชื่อใน CBS	8100 (เงินกู้มีกำหนดระยะเวลา)	8900 (สินเชื่อ ปปน. และ รชบ.)
Subtype & Market Code	Subtype 40009 \| Market Code 2694	Subtype 02002 \| Market Code 1633

🎯 จำง่าย: เปลี่ยนตัวลูกหนี้ = หนี้ดี (8100) | รับใช้หนี้ = หนี้เสีย/NPL (8900)

🏠 9. การจัดการหลักประกัน (กรณีหนี้เดิมมีอสังหาริมทรัพย์)

⏰ หลักการ: ต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จ ภายในวันเดียวกัน

3 ขั้นตอนหลัก

รับโอนที่ดินโดยครอบจำนอง
ถอนจำนองเดิม
จดจำนองใหม่เป็นประกันหนี้

ℹ️ กรณีราคาประเมินที่ดินใหม่ไม่เพียงพอ → ต้องจัดหาหลักประกันเพิ่มตามข้อบังคับธนาคาร — หากไม่สามารถหาเพิ่มได้ → เสนอขออนุมัติจากธนาคารเป็นรายๆ ไป

4 กรณีให้ญาติให้บุคคลอื่นรับใช้หนี้แทน

กรณี	คำอธิบาย
1. ที่ดินผู้กู้	ทายาทรับมรดก + รับหนี้
2. ที่ดินคนอื่น (เจ้าของตาย)	ทายาทเจ้าของที่ดินรับมรดก + รับหนี้
3. ที่ดินคนอื่น (เจ้าของรับเอง)	เจ้าของที่ดินขอรับหนี้แทนเพื่อรักษาที่ดิน
4. ที่ดินคนอื่น (ทายาทรับหนี้)	ทายาทผู้กู้รับหนี้ + เจ้าของที่ดินยินยอมจำนองต่อ

ℹ️ ข้อยกเว้นพิเศษ: หนี้ใช้ที่ดินตนเองจำนอง → ทายาทยินยอมรับใช้หนี้แทน | หนี้ใช้ที่ดินผู้อื่นจำนอง → ทายาทเจ้าของที่ดิน/เจ้าของที่ดินเข้ารับใช้หนี้แทน

👑 10. อำนาจอนุมัติตามระเบียบ 83 (ตารางสรุป)

🎯 หลักการ: หนี้ส่วนบุคคล (ฉ.44/ฉ.45) → อนุมัติได้ง่ายกว่าหนี้ธุรกิจ (ฉ.20/23/26/31) และสหกรณ์/องค์กร

การดำเนินการ	หนี้บุคคล ฉ.44/ฉ.45	หนี้ธุรกิจ/สินเชื่อ ฉ.20/23/26/31	ฉ.45 กลุ่มบุคคล/ผู้ประกอบการ/กทบ./องค์กร
ผัดชำระเงินรายงวด/ผ่อนระยะเวลา/ขยายเวลา	✓ ผจก.	✗ ต้องผ่าน ผอ.ฝสข./ผอ.ธญ.	✗ ต้องผ่าน ผอ.ฝสข./ผอ.ธญ.
อนุมัติตารางกำหนดชำระหนี้	✓ ผจก.	✓ ผอ.ฝสข.+	✓ ผอ.ฝสข.+
เปลี่ยนแปลงวัตถุประสงค์	✓ ผจก.	✓ ผอ.ฝสข.	✗
เรียกคืนเงินกู้	✓ ผจก.	✓ ผอ.ฝสข.	✓ ผอ.ฝสข.+
หนังสือรับสภาพหนี้	✓ ผจก.	✓ ผอ.ฝสข.	✓ ผอ.ฝสข.+
ทำสัญญา รชน.	✓ ผจก.	✓ ผอ.ฝสข.	✓ ผอ.ฝสข.

📝 Quiz 1: ความเข้าใจพื้นฐาน (8 ข้อ)

ทดสอบความเข้าใจเรื่อง เยี่ยมเยียน / เปลี่ยนวัตถุประสงค์ / ผัดผ่อน / แจ้งหนี้

คะแนน: 0 / 8

📝 Quiz 2: กฎหมาย & อำนาจอนุมัติ (7 ข้อ)

ทดสอบเรื่อง บอกกล่าว 60 วัน / ภัยพิบัติ / เปลี่ยนตัวลูกหนี้ / อำนาจอนุมัติ

คะแนน: 0 / 7