🏛️ Corporate Governance · CG · ปีบัญชี 2569

การกำกับดูแลกิจการที่ดี ธ.ก.ส.

สรุปจาก คู่มือการกำกับดูแลกิจการที่ดี ปีบัญชี 2569 สำนักส่งเสริมธรรมาภิบาลและกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ · เตรียมสอบ ผช.ผจข. ธ.ก.ส.

📝 ทำแบบทดสอบ CG 30 ข้อ
1. บทนำและประวัติ 2. วิสัยทัศน์/พันธกิจ 3. ค่านิยม SPARK/HEART 4. ยุทธศาสตร์ 2569 5. วิสัยทัศน์ธรรมาภิบาล 6. โครงสร้าง 12 คณะ 7. หลักเกณฑ์ 9 หมวด 8. นโยบายต่อต้านสินบน 9. Whistle Blowing 10. ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 6 กลุ่ม 11. จุดดักข้อสอบ

📌 1. บทนำและประวัติ ธ.ก.ส.

ธ.ก.ส. (ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร) จัดตั้งตาม พ.ร.บ. ธ.ก.ส. พ.ศ. 2509 มาตรา 9 เปิดดำเนินงาน 1 พ.ย. 2509 ด้วยสินทรัพย์ 355 ล้านบาท มี อาจารย์จำเนียร สาระนาค เป็นผู้จัดการคนแรก ผู้วางรากฐานธรรมาภิบาลและหล่อหลอม บัญญัติ 9 ประการ ให้พนักงานยึดถือจนถึงปัจจุบัน

🪨 บัญญัติ 9 ประการ ของอาจารย์จำเนียร สาระนาค — พนักงาน ธ.ก.ส. ต้องอยู่ในวินัยตามข้อบังคับฉบับที่ 9 โดยเคร่งครัด ถ้ามีพฤติการณ์ทุจริต ธ.ก.ส. จะสอบสวนทุกราย และลงโทษสถานเดียวคือ"ไล่ออก"
  1. การทุจริต — ห้ามโดยเด็ดขาด
  2. การมีเมียมากกว่าคนเดียว — ห้ามมีเมียหลายคน เข้าไนต์คลับ เล่นการพนัน
  3. การกู้ยืมเงินจากลูกค้า — เสียความเที่ยงธรรมและความไว้วางใจ
  4. การเป็นตัวโผทอดผ้าป่า — ห้ามอาศัยงานในหน้าที่ให้ลูกค้าบริจาค
  5. การเรี่ยไรเงินลูกค้าซื้อของใช้ประจำที่ทำการ — เบียดเบียนลูกค้า โทษไล่ออก
  6. การหาผลประโยชน์จากลูกค้า เช่น ขายปุ๋ย ลงทุนทำไร่ร่วมกับลูกค้า
  7. การรับอามิสสินจ้าง — ห้ามรับสิ่งตอบแทน
  8. การไม่ซื่อต่องาน — ต้องซื่อสัตย์ต่อหน้าที่
  9. การหลับในที่ทำงาน — ทำให้ประชาชนดูหมิ่นสถาบัน

🌳 6 ทศวรรษ ธ.ก.ส.

ทศวรรษที่ 1 (2509-2519)

บุกเบิกสินเชื่อเกษตร — เน้นจ่ายสินเชื่อรายคน ลดปัญหาเงินกู้นอกระบบ

ทศวรรษที่ 2 (2520-2529)

สินเชื่อบูรณาการ + บริการอื่นๆ — ส่งเสริมการตลาด พัฒนาเป็นสินเชื่อครบวงจร

ทศวรรษที่ 3 (2530-2539)

ขยาย Project Loan — ครอบคลุมทุกภาค เกษตรกรชั้นเล็ก ก่อตั้ง สกต.

ทศวรรษที่ 4 (2540-2549)

ปรับระบบทันสมัย + เศรษฐกิจพอเพียง — สู่ธนาคารอิเล็กทรอนิกส์

ทศวรรษที่ 5 (2550-2559)

แก้ปัญหาหนี้นอกระบบอย่างยั่งยืน — ขยายสินเชื่อสู่บุคคล กองทุนหมู่บ้าน

ทศวรรษที่ 6 (2560-ปัจจุบัน)

สถาบันการเงินเพื่อพัฒนาชนบทครบวงจร — Customer Centric + BCG Model + Go Green

🎯 2. วิสัยทัศน์ พันธกิจ และข้อมูล ธ.ก.ส.

วิสัยทัศน์: "ธนาคารพัฒนาชนบทที่ยั่งยืน" — เป็นผู้ให้บริการทางการเงินที่รับผิดชอบ สร้างการเติบโตระยะยาว ยกระดับเศรษฐกิจฐานรากด้วยเงินทุน ความรู้ นวัตกรรม และตลาด

พันธกิจ 4 ข้อ

ความได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์ (SA)

ความสามารถพิเศษขององค์กร (CC)

✨ 3. ค่านิยมองค์กร (SPARK) และวัฒนธรรมองค์กร (HEART)

ธ.ก.ส. บูรณาการค่านิยม SPARK + วัฒนธรรม HEART + หลักธรรมาภิบาล (CG) + Core Competency (SE-AM) เข้าด้วยกัน เพื่อสร้างพฤติกรรมพึงประสงค์ขององค์กร

🌟 ค่านิยม SPARK (5 ข้อ)

S – Sustainability & Good Governance

มีการบริหารจัดการที่ดี ยึดมั่นหลักจริยธรรมและความโปร่งใส

P – Professionalism

มีความเป็นมืออาชีพ กล้าตัดสินใจในสิ่งที่ถูกต้องด้วยข้อมูลที่เพียงพอ

A – Accountability

รับผิดชอบในงาน มีสำนึกรับผิดชอบ ตรงต่อเวลา ยึดมั่นเป้าหมาย

R – Respect

เคารพและให้เกียรติ ปฏิบัติด้วยความเสมอภาค ยกย่องชมเชย

K – Knowledge

รู้สึก รู้จริง ใฝ่หาความรู้ ถ่ายทอดแบ่งปัน แก้ไขปัญหาได้

💛 วัฒนธรรมองค์กร HEART (5 ข้อ)

HEART มาจาก Art of Hearing = ศิลปะการใช้ใจฟัง ถึงความต้องการของลูกค้าเกษตรกร

H – Humility (ถ่อมตน)

อ่อนน้อมถ่อมตน ไม่ถือตัว ให้เกียรติทุกฝ่าย

E – Equity (ยุติธรรม เท่าเทียม)

ปฏิบัติต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเสมอภาค ไม่เลือกปฏิบัติ

A – Art of Hearing (ศิลปะการใช้ใจฟัง)

รับฟังลูกค้าเกษตรกรด้วยใจ เข้าใจความต้องการที่แท้จริง

R – Responsibility (รับผิดชอบ)

รับผิดชอบต่อผลการปฏิบัติงาน ต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม

T – Teamwork (ทำงานเป็นทีม)

ร่วมคิด ร่วมทำ สร้างเครือข่ายการทำงานที่ดี

🚀 4. ยุทธศาสตร์ ธ.ก.ส. ปี 2569 (6 ยุทธศาสตร์ 13 กลยุทธ์)

  1. ยุทธศาสตร์ที่ 1: เพิ่มเสถียรภาพทางการเงินที่มั่นคง — กลยุทธ์ 1-3 (สร้างขีดความสามารถสินเชื่อ, ยกระดับพอร์ตกลุ่มเปราะบาง, จัดหาเงินทุน)
  2. ยุทธศาสตร์ที่ 2: เพิ่มการบริหารจัดการคุณภาพสินเชื่อ — กลยุทธ์ 4-5 (บริหารหนี้ถึงกำหนด, บริหารพอร์ตด้อยคุณภาพ)
  3. ยุทธศาสตร์ที่ 3: เพิ่มศักยภาพการแข่งขันลูกค้าสู่การสร้างมูลค่าเกษตร — กลยุทธ์ 6-7 (ฟื้นฟูตามกลุ่มลูกค้า, เชื่อมโยงสร้างมูลค่าเพิ่ม)
  4. ยุทธศาสตร์ที่ 4: เพิ่มขีดความสามารถองค์กรด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลและนวัตกรรม — กลยุทธ์ 8-9
  5. ยุทธศาสตร์ที่ 5: เพิ่มขีดความสามารถบุคคล และ GRC — กลยุทธ์ 10-11 (ขยายขีดความสามารถบุคลากร, ยกระดับการบูรณาการ GRC อย่างยั่งยืน)
  6. ยุทธศาสตร์ที่ 6: ส่งเสริมการบริหารจัดการองค์กรและชุมชน ภายใต้ ESG — กลยุทธ์ 12-13 (ขับเคลื่อนภายใต้ ESG, มุ่งสู่ Net Zero Emissions)

🛡️ 5. วิสัยทัศน์การกำกับดูแลกิจการที่ดี

"เป็นธนาคารที่มีธรรมาภิบาล มุ่งสู่การบริหารจัดการที่ดี เพื่อความยั่งยืน"

ธ.ก.ส. บูรณาการ CG × Risk Management × Compliance (GRC) เพื่อสร้างคุณค่าและความน่าเชื่อถือ เฝ้าระวังความเสี่ยง เตรียมพร้อมทำงานทั้งภาวะปกติและวิกฤต รวมถึงรับมือการถูกฟ้องร้อง ดำเนินคดี เรียกร้องค่าปรับ/ค่าเสียหาย และให้ข้อมูลที่เชื่อถือได้ทันเวลาต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

🏢 6. โครงสร้างการกำกับดูแลกิจการ 12 คณะ (ปีบัญชี 2569)

คณะกรรมการ ธ.ก.ส. แต่งตั้งคณะกรรมการและคณะอนุกรรมการ 12 คณะ แบ่งเป็น 3 กลุ่ม:

📜 ตามกฎหมาย (5 คณะ)

  1. คณะกรรมการตรวจสอบ ธ.ก.ส. (AC)
  2. คณะกรรมการกำกับความเสี่ยง (ROC)
  3. คณะกรรมการกิจการสัมพันธ์ ธ.ก.ส.
  4. คณะกรรมการประเมินผลการปฏิบัติงานผู้จัดการ ธ.ก.ส.
  5. คณะกรรมการสรรหาและกำหนดค่าตอบแทน

📋 ตามระเบียบ/ข้อบังคับ (4 คณะ)

  1. คณะอนุกรรมการพิจารณาอุทธรณ์
  2. คณะอนุกรรมการนวัตกรรม วิจัยและพัฒนา
  3. คณะอนุกรรมการธรรมาภิบาลและกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์
  4. คณะอนุกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม

🎯 ตามภารกิจ (3 คณะ)

  1. คณะอนุกรรมการที่ปรึกษากฎหมาย
  2. คณะอนุกรรมการกลั่นกรอง
  3. คณะอนุกรรมการบริหารเทคโนโลยีดิจิทัล

📚 7. หลักเกณฑ์การกำกับดูแลกิจการที่ดี 9 หมวด

อ้างอิงตามประกาศคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ เรื่อง การกำกับดูแลกิจการที่ดีในรัฐวิสาหกิจ พ.ศ. 2568 และ พ.ร.บ. การกำกับดูแลและบริหารรัฐวิสาหกิจ พ.ศ. 2562

  1. หมวด 1 บทบาทของภาครัฐ
  2. หมวด 2 สิทธิและความเท่าเทียมกันของผู้ถือหุ้น
  3. หมวด 3 คณะกรรมการ
  4. หมวด 4 บทบาทของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
  5. หมวด 5 ความยั่งยืนและนวัตกรรม
  6. หมวด 6 การเปิดเผยข้อมูล
  7. หมวด 7 การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายใน
  8. หมวด 8 จรรยาบรรณ
  9. หมวด 9 การติดตามผลการดำเนินงาน

สาระสำคัญแต่ละหมวด

หมวด 1 — บทบาทภาครัฐ

ภาครัฐแยกบทบาทกำหนดนโยบาย/กำกับดูแล/ประเมินผล ใช้หลักธรรมาภิบาลการลงทุน (Investment Governance) ในฐานะเจ้าของ

หมวด 2 — สิทธิผู้ถือหุ้น

จัดประชุมใหญ่ภายใน 150 วัน ให้สิทธิ์ผู้ถือหุ้นเสนอชื่อกรรมการ/ส่งคำถามล่วงหน้า ลงมติแยกแต่ละวาระ ใช้เทคโนโลยีในการประชุม

หมวด 3 — คณะกรรมการ

อิสระจากฝ่ายบริหาร มีความหลากหลาย (Board Diversity) เปิดเผยนโยบายค่าตอบแทน Tone at the Top

หมวด 4 — ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

ดูแล 6 กลุ่ม จัดทำนโยบาย Whistle Blowing เปิดรับข้อร้องเรียน คุ้มครองผู้แจ้งเบาะแส

หมวด 5 — ความยั่งยืนและนวัตกรรม

บูรณาการ ESG + IP Management + Incentive System + Fiscal Support เพื่อสร้างความยั่งยืน

หมวด 6 — การเปิดเผยข้อมูล

เปิดเผยข้อมูลถูกต้อง ครบถ้วน ทันเวลา ทั้งรายงานประจำปี เว็บไซต์ ช่องทางสื่อสาร ปฏิบัติตาม PDPA

หมวด 7 — บริหารความเสี่ยงและควบคุมภายใน

คณะกรรมการกำหนดนโยบาย มี ROC, RMC, AC กำกับดูแล ต่อต้านทุจริตและคอร์รัปชัน

หมวด 8 — จรรยาบรรณ

จัดทำคู่มือจรรยาบรรณ สื่อสารให้พนักงาน/กรรมการ/ผู้บริหาร/ลูกจ้างทุกระดับรับทราบและลงนาม

หมวด 9 — ติดตามผลการดำเนินงาน

ติดตามทั้งด้านการเงินและไม่ใช่การเงิน อย่างน้อยไตรมาสละ 1 ครั้ง มีข้อสังเกต/ข้อเสนอแนะ ติดตามผลสำเร็จ

🚫 8. นโยบายต่อต้านการให้หรือรับสินบน (Anti-Bribery Policy)

ธ.ก.ส. มุ่งมั่นต่อต้านการให้/รับสินบนทุกรูปแบบ เพราะเป็นส่วนหนึ่งของการทุจริตคอร์รัปชัน ขัดต่อคุณธรรมจริยธรรม และผิดกฎหมาย ร่วมกับ สำนักงาน ป.ป.ช. ในการสร้างมาตรฐานธุรกิจโปร่งใส

📖 คำนิยามสำคัญ

📏 แนวปฏิบัติ Code of Conduct

⚠️ กฎ 3,000 บาท: การให้/รับของขวัญตามประเพณีนิยม แต่ละโอกาสต้องมีมูลค่าไม่เกิน 3,000 บาท และต้องเป็นการรักษามิตรภาพ/น้ำใจ/ความสัมพันธ์อันดี เท่านั้น

📣 9. การแจ้งเบาะแสการกระทำผิด (Whistle Blowing)

ธ.ก.ส. เปิดรับการแจ้งเบาะแสการกระทำผิด เพื่อแสดงความมุ่งมั่นในการบริหารงานโปร่งใส สุจริต เป็นธรรม และสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ปราศจากการทุจริตทุกรูปแบบ

🎯 วัตถุประสงค์ 4 ข้อ

  1. สร้างวัฒนธรรมองค์กรปราศจากการทุจริต ให้ทุกคนมีส่วนร่วมแสดงความไม่เห็นด้วยต่อการกระทำที่น่าสงสัย
  2. ป้องปรามและปราบปรามการทุจริตทุกรูปแบบอย่างจริงจัง
  3. คุ้มครองผู้แจ้งเบาะแสด้วยความเป็นธรรม ปลอดภัยจากการคุกคาม ข่มขู่ กลั่นแกล้ง เปลี่ยนตำแหน่ง พักงาน ไล่ออก
  4. ให้การพิจารณาเรื่องแจ้งเบาะแสเป็นไปอย่างโปร่งใส ยุติธรรม มีช่องทางที่ปลอดภัย รักษาข้อมูลเป็นความลับ

⚖️ ลักษณะการกระทำผิดที่รับแจ้ง

  1. การทุจริตต่อหน้าที่
  2. การใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ เพื่อให้ได้มาซึ่งทรัพย์สิน/ประโยชน์
  3. การเรียกรับ/ยอมรับทรัพย์สินโดยผิดกฎหมาย
  4. การไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย กฎ ระเบียบ ข้อบังคับ
  5. การปฏิบัติไม่ถูกต้องตามจริยธรรมและจรรยาบรรณ
  6. การละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ
  7. การใช้ทรัพย์สิน/สิ่งอำนวยความสะดวกโดยไม่ได้รับอนุญาต
  8. การเปิดเผยข้อมูล ธ.ก.ส. โดยมิได้รับอนุญาต
  9. การไม่รายงานความขัดแย้งทางผลประโยชน์

📬 ช่องทางการแจ้งเบาะแส (7 ช่องทาง)

ช่องทางรายละเอียด
📮 จดหมายธ.ก.ส. เลขที่ 48/8 หมู่ 18 ถ.ประชาชื่น แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กทม. 10900
📧 E-Mailfraud@baac.or.th
📞 โทรศัพท์02-558-6444, 02-587-9254
🌐 Websitehttps://www.baac.or.th/th/content-whistleblowing.php
💬 Social MediaLine ID: @fraudbaac
📞 VOCระบบการรับฟังเสียงของลูกค้า (Voice of Customer)
🚶 Walk-inมาแจ้งด้วยตนเอง

🛡️ มาตรการคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแส

🤝 10. ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 6 กลุ่ม + แนวปฏิบัติ

1️⃣ พนักงาน/ลูกจ้าง ธ.ก.ส.

ปฏิบัติตามกฎหมาย มาตรฐานด้านแรงงาน เคารพสิทธิมนุษยชน โปร่งใส ตรวจสอบได้

2️⃣ ลูกค้า/ผู้ใช้บริการ

ยึดมาตรฐานจริยธรรม ความรับผิดชอบ โปร่งใส เป็นธรรม บนพื้นฐานจริยธรรมทางธุรกิจ

3️⃣ ผู้ส่งมอบ

กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างและสัญญาที่เป็นธรรม ปฏิบัติตามนโยบายอย่างเคร่งครัด

4️⃣ คู่ค้า/คู่ความร่วมมือ

มีข้อตกลงที่เป็นธรรม กำหนดระยะเวลา บทบาท ผลประโยชน์ชัดเจน

5️⃣ หน่วยงานกำกับ/คณะกรรมการ/ผู้ถือหุ้น

ปฏิบัติตามกฎหมาย ดำเนินการตาม SODs (Statement of Directions)

6️⃣ ชุมชน/สังคม

คำนึงผลกระทบเชิงลบ/บวก พัฒนาชุมชนและสิ่งแวดล้อม

แนวปฏิบัติเพิ่มเติม 2 ข้อ

🚨 11. จุดดักข้อสอบและแนวถามวิเคราะห์

บัญญัติ 9 ประการ — โทษสถานเดียวคือ "ไล่ออก"

ถ้าโจทย์ถามว่าเมื่อพนักงาน ธ.ก.ส. ทุจริต จะถูกลงโทษอย่างไร → ตอบ "ไล่ออก" สถานเดียว ไม่ใช่ตักเตือน ภาคทัณฑ์ หรือพักงาน

SPARK & HEART ต้องจำให้ได้

SPARK 5 ข้อ: Sustainability & Good Governance, Professionalism, Accountability, Respect, Knowledge / HEART 5 ข้อ: Humility, Equity, Art of Hearing, Responsibility, Teamwork

Anti-Bribery — กฎ 3,000 บาท

ของขวัญตามประเพณีนิยม ไม่เกิน 3,000 บาท/โอกาส และต้องเป็นการรักษามิตรภาพเท่านั้น หากเกินต้องปฏิเสธ

Whistle Blowing — แจ้งใคร

กรรมการ → แจ้งประธานกรรมการ ธ.ก.ส. / ผู้จัดการ → แจ้งROC / พนักงาน/ลูกจ้าง → แจ้งผู้จัดการหรือผู้ช่วยผู้จัดการสายกำกับการปฏิบัติงาน

Whistle Blowing — ช่องทาง

จำให้ขึ้นใจ: fraud@baac.or.th, Line @fraudbaac, โทร 02-558-6444 / 02-587-9254

คณะกรรมการตามกฎหมาย 5 คณะ

AC, ROC, กิจการสัมพันธ์, ประเมินผลผู้จัดการ, สรรหาและกำหนดค่าตอบแทน — รวมแล้ว 12 คณะ (5+4+3)

หมวด 9 — ติดตามผล "ไตรมาสละ 1 ครั้ง"

คณะกรรมการต้องติดตามผลทั้งการเงินและไม่ใช่การเงิน อย่างน้อยไตรมาสละ 1 ครั้ง พร้อมข้อสังเกต/ข้อเสนอแนะ

ค่านิยม SPARK เริ่มต้นด้วยตัว S = Sustainability

ถ้าโจทย์ถามลำดับ SPARK = Sustainability, Professionalism, Accountability, Respect, Knowledge — ตัว K อยู่ท้าย ไม่ใช่ตัวแรก

ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย = 6 กลุ่ม

พนักงาน/ลูกค้า/ผู้ส่งมอบ/คู่ค้า/หน่วยกำกับ-ผู้ถือหุ้น/ชุมชน — ไม่ใช่ 5 กลุ่ม และไม่ใช่ 7 กลุ่ม

คาถาเข้าห้องสอบ: กฎระเบียบมาก่อนความเกรงใจ ถ้าเป็นเรื่องจริยธรรมให้ตอบทางเลือกที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ ไม่ลัดขั้นตอน และจำตัวเลขสำคัญ: 9 บัญญัติ, SPARK/HEART 5 ข้อ, 12 คณะ, 9 หมวด, 6 กลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย, 3,000 บาท
CG GRC SPARK HEART บัญญัติ 9 ประการ Tone at the Top No Gift Policy Conflict of Interest Anti-Bribery Whistle Blowing fraud@baac.or.th @fraudbaac 3,000 บาท
📝 ทำแบบทดสอบ CG 30 ข้อ →